سالار

وظایف یک پدر و مادر

مقدمه :

بديهي است تربيت مفهوم وسيع و دامنه اي گسترده دارد ، به گونه اي كه از ديدگاه مكاتب مختلف و نقطه نظرهاي صاحبنظران ، فلاسفه ، علماي اسلامي و .... اهداف متعددي در باب آن تعقيب شده است ، تا جايي كه در نهايت مي توان گفت چه از  نظر سنتي در بين اقوام مختلف و چه از نظر علم و تجربه در عصر جديد مراد از آن ، پرورش استعدادهاي دروني ، ظاهر كردن و به فعاليت در آوردن آن استعداد ها در مسير باروري موجود با استفاده و بهره گيري از زمينه ها و امكانات مناسب است .

بنابراين ، تربيت امري بي حساب و بدون قاعده شمرده نمي شود ، بلكه موضوعي هدفدار ، آگاهانه و با دامنه اي وسيع و شاخه هاي متعدد و با نظم و تربيت ويژه  و مداوم است كه هم مباحث آن گوناگون  و هم در بر گيرنده  ي شاخه هاي متنوعي است و روي هم رفته از نظر رشد و نمو قواي جسمي و روحي انساني بسيار مهم و موثر به حساب مي آيد طبيعي است انسان همانگونه كه از نظر جسمي با استفاده از تغذيه مناسب و سالم رشد و نمو مطلوب مي كند ، روح و روان او نيز به وسيله ي تزكيه و تربيت لطيف و نيكو رشد مي كند ، با اين تفاوت كه رشد و نمو جسم ، حد معلوم و غايت مشخصي دارد و هر گاه به آن حد و مقام رسيد ، سير قهقرايي اش آغاز مي شود و دوباره به ضعف و ناتواني مي گرايد اما ، رشد و نمو روحي و رواني ، به زندگي انسان پيوند خورده است و هيچ گاه متوقف نمي شود مگر آن زمان كه نفس ها در سينه حبس شود و شخص از مدرسه ي  اين جهان مادي رخت بر بندد . از اين رو  تربيت ، از ديدگاههاي مختلف امري بسيار با اهميت و مفيد و با نقشهايي فوق العاده  موثر در ايجاد تغيير و تحول حيات انسانها است به همين سبب است كه اسلام از والدين خواسته است كه تنها به آموزش كودكان خود اكتفا نكنند ، بلكه تربيت و و پرورش آنان را نيز امري جدي و حياتي به شمار آورند و بكوشند تا با فراهم آوردن زمينه ها و امكانات مناسب فرزندان خود را طي مراحل مختلف زندگي براي رشد كامل و همه جانبه ، تربيت كنند . چنانچه پيامبر اكرم ( ص ) مي فرمايند: هيچ هديه اي بهتر و برتر از تربيت خوب به فرزندان خود نبخشيده است .

به خاطر جلوگيري از سرنوشت شوم براي فرزندان و به اميد مصون ماندن والدين از عاقبت نامطلوب و دستيابي به جامعه اي آرماني مي توانيم اصول مهمي را به كار گيريم كه نمونه هايي از آنها توصيه مي شود :

مهر و محبت :

محبت بزرگترين نعمت خداوندي است كه پايه و بنياد همه ي روابط و اخلاقيات به آن وابسته است هر چه شما بيشتر به اطرافيان محبت كنيد ، در عوض محبت بيشتري نيز دريافت خواهيد كرد اين بهترين هديه اي است كه مي توانيد تقديم فرزندانتان كنيد .

ثبات قدم :

نظم ، قاعده و محدوديت هاي مشخص ايجاد اعتماد مي كند اين همان چيزي است كه فرزندان براي احساس امنيت و آرامش به آن نياز دارند .

الگوي مناسب :

اگر مي خواهيد فرزندتان به كاري كه شما دوست داريد گرايش پيدا كند ، شما خود الگويي براي آن رفتار باشيد زيرا فرزند شما به كسي نياز دارد تا از او سر مشق بگيرد .

ايجاد اعتماد :

دروغ نگوييد و سعي كنيد كه رفتارهايي ساختگي از خودتان نشان ندهيد . فرزندان بايد خود واقعي شما را ببينند و بشناسند .

حضور داشته باشيد :

سعي كنيد وقتي كودكتان به شما نياز دارد كنار او باشيد و به خواسته هاي او رسيدگي كنيد . نگذاريد كار يا هر مسئله مهمي ديگري بين شما و فرزندتان فاصله بيندازد .

خوشبين باشيد :

مسايل با نوع نگرش شما به آنها تغيير مي كند . اگر مثبت نگر و خوشبين به آينده باشيد از زندگي لذت بيشتري خواهيد برد .

صبور باشيد :

آرامتر و همگام تر با فرزندان جلو برويد زندگي به خودي خود و با سرعت مي گذرد پس چرا خودتان هم سعي مي كنيد سرعت آن را بيشتر كنيد ؟ !

خود پسند نباشيد :

از لاك خود پسندي بيرون بياييد و انرژي تان را صرف ديگران كنيد . فرزندانتان را نيز در اين راه طولاني با خود همسفر كنيد .

فعال باشيد :

يك جا ننشينيد ! اگر ايده ي خوبي داريد يا فكر مي كنيد كاري اشتباه است ، دست به فعاليت بزنيد . عملكرد شما به فرزندتان نشان مي دهد تنها راه ايجاد كارها دست به كار شدن و عمل كردن است .

ساده باشيد :

فرزند شما براي خوشبخت بودن نياز به چيزهاي زيادي ندارد در عين سادگي هم مي توان خوشبختي را تجربه كرد .

با اعتقاد باشيد :

هر انساني در زندگي نياز به مجموعه اي از اصول و قوانين دارد تا به كمك آن خوب را از بد تشخيص دهد شما بايد جايگاه اعتقاديتان را محكم كنيد تا فرزندتان هم فرصت پيروي از شما را داشته باشد .

سازگار باشيد :

انعطاف پذيري امرمهمي در زندگي است  ياد گرفتن چيزهاي تازه ، داشن ايده هاي جديد و كشف ديدگاه هاي مختلف را بايد تجربه كنيد و به فرزندانتان نيز منتقل كنيد .

همدل باشيد :

برتر از همه ي اين مسائل يكي از مهم ترين فضيلت هاي انساني توانايي درك ديگران و فهميدن احساسات آنهاست همدلي پاد زهري براي رفتارهاي خود پسندانه است ، بي رحمانه و عاري از عاطفه و احساس است .

بهترين راهي كه  فرزندانمان مي توانند اين خصوصيات برجسته را بياموزند ، از طريق همدلي ما با آنهاست . با اين كه گفتن اين مسائل آسان است اما ، عمل كردن به آنها در زمانه ي نامطمئن و خطر ناك ساده نيست . رفتارهايي كه ما در كودكانمان مشاهده مي كنيم فقط واكنشي از آنچه در خانواده خود مي بيند نيست ، بلكه بازتابي از دنياي بزرگ پيرامون آنهاست . خطرات بسياري پيش پاي آنهاس خطراتي كه گاهي ما كنترل آنها را نداريم . تنها كاري كه از دست ما بر مي آيد اين است كه پدر و مادري صالح باشيم هر كاري كه ما انجام مي دهيم تاثير مستقيم بر فرزندانمان و دنياي آنها دارد پس دست از بهانه تراشي و انداختن تقصير به گردن همديگر بر داريم و همه انرژي مان را صرف تربيت آنها كنيم . موفق شدن در زندگي به اين معنا نيست كه هميشه نمره ي بيست بگيرند يا به تحصيلات دانشگاهي بپردازند يا در كار و تجارت موفق بشوند ، موفقيت آنها نفس خوشبخت زندگي كردن در اين دنياي پر هرج و مرج و شلوغ است .

بديهي است كودك هنگام تولد ، آنچه را بر اي اولين بار در دنياي هستي مي بيند ، منزل و اطرافيان خود است و بنابراين آنچه از اوضاع . احوال و روش زندگي از ايشان مشاهده مي كند ، نخستين چيزي است كه در ذهن او نقش مي بندد و ترسيم مي شود .

كودك امانتي است در دست پدر و مادرش و قلب پاك او جوهري است صاف و خالي از هر نوع نقش و صورتي و آماده ي گرايش پيدا كردن و پذيرفتن هر آنچه كه به سوي آن كشيده شود را دارد .

پدر و مادر واقعي كساني هستند كه بتوانند با فرزندان خود ارتباط بر قرار كنند . هر چه رابطه ي ما با فرزندانمان بهتر باشد ، بيشتر و بهتر مي توانيم بر آنها تاثير بگذاريم . در اين مقاله عواملي را كه مي تواند نقش مهمي در موثر بودن شما بر فرزندانتان داشته باشند عنوان مي كنيم .

فرزندتان را تاييد كنيد :

وقتي ما احساسات فرزندمان را تاييد مي كنيم به و احساس اصالت و درستي مي دهيم . اين گفته ي گذشتگان را حتما شنيده ايد كه مي گفتند : با انهايي كه شاد هستند ، بخنديد و با آنهايي كه غمگين هستند گريه كنيد . اين حرف به آن معناست كه وقتي فرزندانمان احساس يا نظرشان را با ما در ميان مي گذارند ، از ما مي خواهند تا به حرفشان گوش بسپاريم و تاييدشان كنيم . به يك نمونه توجه كنيد : وقتي پسرتان از مدرسه به خانه بر      مي گردد مي گويد : مادر امروز معلم رياضي  مرا خيلي عصباني كرد او به من گفت كه در اين درس اصلا تلاش نمي كني .

شايد به طور غريزي بخواهيد اين وضعيت را هر چه ساده تر كنيد و بگوييد : پسرم احتمالا او از اين حرف منظور خاصي نداشته است . پس به حرفش اهميت نده و شايد هم پيش از آنكه به احساسش اشاره اي كرده باشيد بگوييد : پسرم ! تو واقعا سعي خودت را كرده بودي ؟ شايد هم حق با باشد ؟ يا بگوييد تو پسر بزرگي هستي ، نبايد تا اين اندازه نسبت به همه ي امور حساس باشي . تمام اين جملات تلاشي هستند براي كنترل و اصلاح وضعيت ، پس به جاي اين حرف ها سعي كنيد بگوييد : پسرم از اينكه چنين اتفاقي افتاده ، متاسفم . در حال حاضر احساس تو در اين باره چيست ؟ حتي زماني كه ما با فرزنانمان موافق نيستيم مي توانيم آنها را به عنوان يك فرد تاييد كنيم .

او را بپذيريد :

وقتي ما بدون قيد و شرط فرزندمان را مي پذيريم به او نوعي احساس امنيت مي دهيم . اين كار چنين پيامي به او مي رساندمن تو را دوست دارم چون فرزند من هستي ، نه به خاطر كارهايي كه انجام مي دهي يا به دليل موفقيتي كه به دست مي آوري . عشق و محبت ما نسبت به فرزندانمان نبايد بر اساس نمره ي رفتار يا موفقيت هاي او باشد .

از فرزندانتان تشكر كنيد :

وقتي ما از فرزندمان تشكر مي كنيم ، او احساس مي كند اعتبار و اهميت دارد تشكر و قدر داني يكي از قويترين انگيزه ها براي رفتار درست است . بنابراين هرچه ما بيشتر هنگام انجام كارهاي درست ازآنها قدر داني كنيم ، انگيزه ي بيشتري مي يابند تا بهتر رفتار كنند .

در دسترس باشيد :

وقتي ما در دسترس فرزندانمان باشيم آنها احساس مي كنند كه نزد ما اهميت بيشتري دارند ما با اين كار مي توانيم به فرزندانمان بگوييم كه آنها برايمان مهم هستند اما اگر زماني را صرف آنان نكنيم حرفهايمان معنايي نخواهد داشت .

به آنها محبت كنيد :

وقتي به فرزندانمان محبت مي كنيم ، در آنها اين احساس به وجود وي آيد كه دوست داشتني هستند . همه ي بچه ها دوست دارند كه اين احساس را تجربه كنند . علاوه بر اين ، هر كودكي مي خواهد دوست داشتني بودنش را ثابت كند . اگر آنها از ما عشق دريافت نكنند مطمئن باشيد كه آن را در جاي ديگر جستجو مي كنند .

روي فرزندتان حساب كنيد :

هنگامي كه ما روي فرزندانمان حساب مي كنيم به نوعي به آنها احساس مسئوليت و كنترل نفس مي دهيم . بچه ها به اين خصوصيات نياز دارند تا در زندگي موفق عمل كنند . ما والدين بايد براي براي مقررات و حد و مرزهايمان چهار چوبي تعيين كنيم و در اجراي آن پشتكار نشان دهيم .