بيماري ام اس

 هنگامي كه بيمار يا خانواده او از بروز بيماري ام‌. اس، مطلع می‌شوند، اولين واكنش آنان وحشت و سردرگمي است درحاليكه در اغلب موارد هيچگونه خللي در عمر طبيعي افراد ايجاد نمی‌شود. بيماري ام اس، نوعي بيماري اعصاب مركزي است كه می‌تواند هر عضوي از بدن را درگير كند و علائم آن از اختلالات حركتي تا اختلال در گفتار متغير است. در بيماري ام اس، گلبول‌های سفيد كه نقش دفاع از بدن را به عهده دارند به دلايل نامشخصي اشتباها به ميلين ( غلاف‌های عصبي در سيستم عصب مركزي)، به‌جاي يك عامل بيگانه، حمله ور شده و بيماري آغاز می‌شود.هر بار كه اين گلبول‌ها به رشته‌هاي اعصاب مربوط به يكي از اندام‌هاي بدن حمله مي‌كنند، آن اندام دچار مشكل خواهد شد؛ به‌طور مثال فرد ممكن است زماني در راه رفتن و زماني ديگر در ديدن يا حفظ تعادل دچار مشكل شود.

آمارهاي مربوط به‌ ام‌اس

برآورد می‌شود بيش از دو ميليون و ۵۰۰ هزار نفر در جهان مبتلا به بيماري ام.اس باشند؛ بيشترين موارد ام‌اس در جهان مربوط به كشورهاي كانادا و اسكاتلند است. بر اساس تقسيم بندي‌های جغرافيايي و شاخص‌های جهاني، بايد دو هزار مبتلا به‌ام اس در كشور باشند در حاليكه گفته می‌شود اكنون حدود پنجاه هزار مبتلا به‌ام اس در كشور وجود دارد. برخي كارشناسان پيش از اين اعلام كرده بودند كه استان تهران و سپس استان اصفهان، داراي بالاترين آمار مبتلايان به بيماري ام.اس در كشور هستند.ميانگين سن مبتلايان به ام.‌اس، ۲۰ تا ۳۵ سال است و زنان بيشتر از مردان به اين بيماري مبتلا می‌شوند.

عوامل ايجاد كننده ام‌اس

معلوم نيست كه دقيقا چه عاملي باعث ايجاد بيماري ام‌. اس می‌شود؛ شايع ترين دلايلي كه براي ايجاد ام.اس نام برده می‌شوند، ويروس، نقص ژن يا هر دو باهم، عوامل محيطي مانند استرس و آلودگي هوا و داشتن سابقه خانوادگي اين بيماري است. همچنين نتايج تحقيقات جديد حاكي از آن است كه چاقي امكان بروز بيماري ام‌اس در كودكان و دختران نوجوان را افزايش می‌دهد.

براساس اين تحقيقات، بروز بيماري ام‌اس در ميان دختران چاق حدود ۸/۱ برابر بيش از دختران با وزن طبيعي و در دختران بسيار چاق، حدود چهار برابر بيشتر از بقيه دختران است. اگرچه ابتلا به‌ام اس در اطفال، پديده‌اي نادر است اما اين مطالعه نشان می‌دهد كه والدين يا مراقبان كودكان و نوجوانان بسيار چاق بايد به علائمي مانند سوزن سوزن شدن انگشتان، بی‌حسي يا ضعف اندام توجه كنند. اداره آموزش و ارتقاي سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي نيز اعلام كرده است افرادي كه از نظر ژنتيكي داراي طبع سردي هستند و به‌طور مداوم از غذاهاي سرد استفاده مي‌كنند، بيشتر در معرض ابتلا به بيماري ام.اس قرار مي‌گيرند.

برخي ديگر از تحقيقات حاكي از آن است افرادي كه علاقه زيادي به خوردن ترشي، سركه، تمر هندي، ماست و قره‌قروت دارند، درصورت مصرف بی‌رويه اين مواد غذايي در معرض ابتلا به‌ام‌اس قرار می‌گيرند. همچنين، وضعيت روحي و رواني فرد، يكي از پيش‌زمينه‌های بروز بيماري ام‌اس به شمار می‌رود بنابراين افراد زودرنج و حساس بايد تلاش كنند تا تفسير خود را از موقعيت‌هاي اجتماعي به‌گونه‌اي تغيير دهند تا كمترين فشار رواني بر آنان وارد شود.

پرهيز از بروز تنش در مناسبات بين‌فردي و تلاش در كنترل احساسات و عواطف شخصي در پيشگيري از بروز بيماري ام.اس موثر است. كمبود ويتامين B۱۲ و D از ديگر عوامل ايجادكننده بيماري ام.اس عنوان می‌شود؛ شايد از همين‌روست كه به اعتقاد برخي كارشناسان بهداشتي، قرار گرفتن در معرض نور آفتاب ممكن است احتمال بروز اين بيماري را كاهش دهد‌. هم اكنون نيز تحقيقي در دانشگاه علوم پزشكي تهران در رابطه با ارتباط مصرف شيرمادر و بيماري ام.اس در حال انجام است.

علائم بيماري ام‌اس

علائم بيماري ام‌. اس در افراد مختلف، متفاوت است، چرا كه محل و شدت هر حمله می‌تواند متفاوت باشد. بيماري ام‌. اس می‌تواند با دوره‌های حمله، بهبودي و بازگشت حمله‌ها همراه باشد؛ تب، حمام آب گرم، قرار گرفتن در معرض نور خورشيد و استرس می‌تواند سبب بروز يا بدتر شدن حملات شود. علائم بيماري ام.اس می‌تواند با بسياري از بيماري‌ها مشترك باشد به‌طور مثال فردي كه دچار تاري ديد می‌شود حتما به معناي داشتن ام‌اس نيست بلكه می‌تواند نشانه يك بيماري چشمي باشد. از همين‌روست كه تشخيص بيماري ام.اس به آزمايش‌های دقيقي نياز دارد؛ به‌طور مثال ممكن است علائم اين بيماري در يك بيمار با سكته مغزي اشتباه گرفته شود.

نشانه‌های عضلاني ام‌اس

بخشي از علائم بيماري ام.اس، عضلات فرد را درگير می‌كنند؛ از دست دادن تعادل، اسپاسم (گرفتگي)‌های عضلاني، بی‌حسي يا احساس غير طبيعي در هربخشي از بدن، مشكلات حركت دست يا پا، مشكلات راه رفتن و مشكلات در هماهنگي حركت‌های كوچك ازجمله علائم بيماري ام‌اس به شمار می‌رود. لرزش در يك يا دو دست و پا و همچنين داشتن ضعف در يك يا دو دست و پا از ديگر نشانه‌های عضلاني ام‌. اس است.

علائم روده و مثانه

روده و مثانه فرد مبتلا به ام.اس دچار نشانه هايي مانند يبوست و سختي در ادرار می‌شود. نياز مكرر به ادرار كردن، ميل قوي به ادرار كردن و بی‌اختياري ادرار و مدفوع از ديگر نشانه‌های بيماري ام.اس است.

علائم چشمي

گفته می‌شود حدود ۳۰‌درصد بيماران در ابتداي ابتلا به بيماري ام‌اس دچار اختلالات بينايي مي‌شوند. ديد دو تايي (دوبيني شكايتي شايع در مراحل اوليه بيماري ام.اس است)، حركت‌های غير ارادي چشم و حركات سريع كره چشم به‌طور غير قابل كنترل از علائم بيماري ام.اس به شمار می‌رود. يكي از علائم شايع ام اس، تاري ديد يك چشم است كه گاهي تا از دست دادن كامل بينايي در آن چشم پيش مي‌رود. معمولا تاري ديد همراه با درد كره‌ چشم است.همچنين، اين تاري طي چند ساعت تا چند روز ايجاد مي‌شود و معمولا پس از چند ماه به تدريج بهبود مي‌يابد. مبتلايان به‌ام اس ممكن است حتي در مقطعي از زمان بينايي خود را از دست بدهند كه البته موقتي بوده و بينايي دوباره بازخواهد گشت؛ به ندرت بيماري تا نابينايي مطلق پيش می‌رود. ازاين رو مبتلايان به ام‌اس نبايد نگران بروز اختلال در بينايي خود باشند. بی‌حسي و كرختي، احساس سوزن سوزن شدن يا درد چشمان از ديگر علائم بيماري ام.اس است. درد صورت، اسپاسم عضلاني دردناك، مور مور شدن، گزگز كردن يا احساس سوزش در بازوها و پاها از ديگر علائم بيماري ام.اس عنوان شده است.

ساير علائم مغز و اعصاب

ضايعات عصبي ناشي از بيماري ام.‌اس ممكن است در دريافت يا ارسال پيام‌ها بين سيستم اعصاب مركزي، مشكلاتي را ايجاد كند. كاهش دامنه توجه، قضاوت ضعيف و از دست دادن حافظه و اختلال در استدلال و حل مشكلات ازجمله علائم عصبي بيماري ام.اس به شمار می‌رود. افسردگي يا احساس غم و اندوه، سرگيجه و مشكلات تعادلي و از دست دادن شنوايي از ديگر نشانه‌های ام.اس هستند. بيماري ام.اس همچنين با مشكلات جنسي، دشواري درك سخنراني، اشكال در بلع و جويدن و خستگي همراه است كه اين علائم در اوایل شب بدتر می‌شود.